1. Sự kiện: EU cập nhật danh sách các khu vực tài phán không hợp tác về thuế
Vào ngày 17/2/2026, Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức công bố bản cập nhật định kỳ danh sách các khu vực tài phán không hợp tác về thuế (EU list of non-cooperative jurisdictions for tax purposes). Trong lần cập nhật này, EU bổ sung hai khu vực vào danh sách gồm Quần đảo Turks và Caicos và Việt Nam, đồng thời loại bỏ ba khu vực (Fiji, Samoa và Trinidad và Tobago) vì đã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Sau cập nhật, danh sách gồm 10 quốc gia và vùng lãnh thổ bị EU đánh giá là không tuân thủ các tiêu chuẩn thuế quốc tế đã được thỏa thuận. (consilium.europa.eu)
Danh sách này là một công cụ của EU nhằm thúc đẩy tuân thủ các tiêu chuẩn quản trị thuế toàn cầu, bao gồm minh bạch thuế, cạnh tranh thuế lành mạnh và thực thi các biện pháp chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS). (Wikipedia)
2. Vì sao Việt Nam bị đưa vào danh sách?
Theo thông cáo của EU, quyết định đưa Việt Nam vào danh sách xuất phát từ đánh giá của Diễn đàn Toàn cầu thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và phân tích của EU về các tiêu chí quản trị thuế quốc tế. Cụ thể:
- Việt Nam chưa đáp ứng mức tối thiểu về trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu, một trong những tiêu chí then chốt để đánh giá tính minh bạch và hợp tác của một quốc gia trong hệ thống thuế quốc tế. (baocalitoday.com)
- Các tiêu chí của EU bao gồm minh bạch thuế, thuế cạnh tranh công bằng, và triển khai các tiêu chuẩn BEPS theo khuôn khổ quốc tế. Việc không hoàn thành các cam kết cải cách theo thời hạn EU đưa ra khiến Việt Nam không đủ điều kiện được coi là “hợp tác”. (Wikipedia)
EU cũng nhấn mạnh rằng danh sách này phản ánh những thiếu sót liên quan đến trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu, là yếu tố quan trọng trong nỗ lực toàn cầu chống trốn thuế và trốn tránh trách nhiệm thuế. (KPMG)
3. Hệ quả đối với Việt Nam
Việc bị đưa vào danh sách khu vực không hợp tác về thuế của EU có thể gây ra một số hậu quả trực tiếp và gián tiếp, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hoá tài chính và nỗ lực chống rửa tiền / tài trợ khủng bố:
a. Rủi ro uy tín quốc tế
Việc một nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam xuất hiện trong danh sách này có thể tạo ra ấn tượng tiêu cực đối với nhà đầu tư, các tổ chức tài chính quốc tế và đối tác thương mại, khiến họ thận trọng hơn trong các giao dịch xuyên biên giới. (baocalitoday.com)
b. Giám sát tài chính mạnh hơn
Các định chế tài chính tại EU và các đối tác quốc tế có thể tăng cường kiểm tra giao dịch tài chính liên quan tới Việt Nam, nhất là trong các hoạt động chuyển vốn, đầu tư hay cung cấp dịch vụ tài chính xuyên quốc gia — điều này có thể làm phát sinh chi phí tuân thủ cao hơn cho doanh nghiệp Việt Nam. (KPMG)
c. Áp lực đối với nguồn vốn và hợp tác quốc tế
Các nguồn tài trợ, chương trình hợp tác và các quỹ phát triển liên quan tới EU có thể đặt điều kiện tuân thủ quản trị thuế nghiêm ngặt hơn, hoặc trong trường hợp nhất định có thể hạn chế tiếp cận nếu các tiêu chí không được cải thiện. (qna.org.qa)
4. Làm sao để Việt Nam ra khỏi danh sách?
Để được EU gỡ bỏ khỏi danh sách các khu vực không hợp tác về thuế, Việt Nam cần tập trung thực hiện các biện pháp cải cách theo các tiêu chuẩn quản trị thuế quốc tế, cụ thể:
a. Hoàn thiện khung pháp luật về trao đổi thông tin thuế
Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện và thực thi các cam kết pháp lý để đáp ứng tiêu chuẩn trao đổi thông tin theo yêu cầu và tự động với các đối tác quốc tế, đáp ứng kỳ vọng của Diễn đàn Toàn cầu và các cơ chế đa phương khác. (Wikipedia)
b. Thực hiện các biện pháp chống BEPS
Cải cách các chính sách thuế để ngăn chặn chuyển lợi nhuận và xói mòn cơ sở thuế thông qua các ưu đãi đơn lẻ hay kỹ thuật thuế phức tạp, phù hợp với các tiêu chuẩn BEPS do OECD đề nghị, là bước quan trọng để xây dựng niềm tin quốc tế. (Wikipedia)
c. Tăng cường hợp tác với EU và các diễn đàn quốc tế
Chủ động mở đối thoại chính trị – kỹ thuật với EU và Diễn đàn Toàn cầu, tham gia vào các cơ chế đánh giá độc lập và cập nhật tiến trình cải cách là điều thiết yếu để EU có thể xem xét lại vị thế của Việt Nam trong các lần cập nhật tiếp theo. (KPMG)
5. Kết luận
Việc Việt Nam bị đưa vào danh sách các khu vực không hợp tác về thuế của EU phản ánh những thách thức hiện hữu trong quản trị thuế quốc tế và mở ra một thử thách quan trọng đối với chiến lược phòng chống trốn thuế, rửa tiền, và nâng cao tính minh bạch tài chính của Việt Nam. Để hạn chế tác động tiêu cực và củng cố vị thế trên trường quốc tế, Việt Nam cần tăng tốc cải cách pháp luật, minh bạch hóa hoạt động thuế và thúc đẩy hợp tác toàn diện với các chuẩn mực quốc tế — những yếu tố quyết định trong nỗ lực ra khỏi “danh sách đen” này trong các kỳ đánh giá tương lai. (consilium.europa.eu)